NDILA DZO FHAMBANAHO DZA TSEDZULUSO YA VHUKONI (ASSESSMENT METHODS)

                                                                                                                    Murahu

Kha OBE ri nga vhekanya ndila dza tsedzuluso ya vhukoni ri tshi tevhedza kuvhumbelwe kwo dziaho kwa ngudo na u sedza uri ndi vhufhio vhutanzi vhune ra khou toda u vhu kuvhanganya.

1. Tsedzuluso ya vhukoni ya Obuzevesheni Ndivhanywa (Observation-Based Assessment): Iyi ndi ndila ine kuvhumbelwe kwayo a kwo ngo tou dzia, nahone i tendela u rekhoda vhutanzi ho fhambanaho ha vhagudi vho fhambanaho nga zwifhinga zwo fhambanaho. Afha a ri wani vhutanzi nga u kuvhanganya vhutanzi he vhagudi vha bveledza. Hu sedzwa ngelekanyo ya mudededzi (na mugudi) kha zwe a sengulusa tshifhingani tsha dzingudo. Tsedzuluso ya vhukoni ya Obuzevesheni Ndivhanywa i katela:

1.1. U obuzeva (Observation): Hu a sedzuluswa ha rekhodiwa kha bugu ndila ine vhagudi vha bvela phanda ngayo kilasini.

1.2. U kwamana (Consultations): Afha mudededzi u ita dzi inthaviyu na nyambedzano pfufhi vhukati hawe na mugudi na/kana vhabebi vhawe, hu tshi rerwa nga mvelaphanda na zwipiringedzi zwine mugudi a tangana nazwo.

1.3. U vhudzisa kilasini (Class questioning): Nga mbudziso dzi vhudziswaho kilasini mudededzi u kona u kuvhanganya vhutanzi ha kona u divha uri vhagudi vha khou konou wana "mulaedza" naa?

Tsedzuluso ya vhukoni ya Obuzevesheni Ndivhanywa kanzi i vha ya vhuthogwa kha vhagudi vhane vha kha di vha vhatuku. Kha FET iyi tsedzuluso ya vhukoni a i tou dzhielwa nzhele.

2. Tsedzuluso ya vhukoni ya Thesite Ndivhanywa (Test-Based Assessment): Iyi ndi ndila ine kuvhumbelwe kwayo kwo dzia vhukuma, nahone i tendela u kuvhanganya vhutanzi vhu fanaho ha vhagudi vhothe nga tshifhinga tshithihi. Tsedzuluso ya vhukoni iyi i vhumba vhutanzi ha ngudo vhu khwathisedzwaho nga maraga kana zwikoro.Tsedzuluso ya vhukoni ya thesite ndivhanywa yo dowelea ngauri yo vha i yone i shumiseswaho kha pfunzo ya u thoma. Huno, dzithesite na milingo zwi kha di vha zwithu zwa vhuthogwa kha OBE ngauri zwi nea vhutanzi ha vhudi ha ndivho ye ya gudwa. Tsumbo dzo doweleaho zwikoloni dzi katela:

2.1. thesite dzothe dza vhukati ha ήwaha, (Short class, cycle and term tests)

2.2. milingo ya mafheloni a ήwaha (End of year exams)

2.3. thesite dza vhubudziso ha u tou khetha (Multiple choice tests)

2.4. thesite dzi ήwalwaho ho vulwa bugu (Open book tests)

2.5. thesite dza orala (Oral tests)

2.6. milingo ya u tou sumbedza vhukoni (Practical exams)

 

3. Tsedzuluso ya vhukoni ya Thasiki Ndivhanywa (Task-Based Assessment):

Iyi ndi tsedzuluso ine tshipikwa tshayo ndi u bveledzela khagala vhutsila ha vhagudi kha ngudo dzavho.Tshithihi tsha zwivhuya zwa tsenguluso iyi ndi u sumbedza vhuimo vhune vhagudi vha vha khaho ha u shumisa zwikili na ndivho zwe vha guda,naho vha si tsheho kilasini dzavho.

Musi vhagudi vha tshi lugiselwa dzithasiki, hu vha hu u vha vulela dzindila dza uri vha bveledze vhutanzi ha uri vho guda zwikili na ndivho, na uri vha nga kona u nanga na u shumisa zwiteήwa zwo teaho kha u tandulula thaidzo dzo fhambanaho.

Nga dzithasiki vhagudi vha tea u khetha na u shumisa zwikili, ndivho na u pfesesa zwo teaho. Hu na ndila dzo fhambanaho dza dzithasiki, dziήwe dzadzo ndi hedzi:

a) Thaisiki dzo vuleaho tshothe (Open-ended tasks) ndi dzine  dza  tandula thaidzo nnzhi. Tsumbo dzadzo ndi maanea, vhutsila na dziphurodzhekithi.

b) Thasiki dzo vuleaho dza vhukati (Open middle tasks) ndi dzine dza tandulula thaidzo nthihi, fhedzi dza shumisa ndila dzo vhalaho u tandulula iyo thaidzo. Tsumbo dza idzi ndi dzitsenguluso na u tandulula mbalo/metse, ngauri vhagudi vha nga ita dzithasiki nga ndila dzo fhambanaho fhedzi vha tshi khou todou swikela muhumbulo muthihi.

Tsedzuluso dza vhukoni dza thasiki ndivhanywa dzi leludzela vhagudi musi vha tshi vha na vhudifhinduleli kha ngudo dzavho. Dzi ita uri mugudi kana thangana dza murole vha kone u disedzulusa vhukoni nga vhone vhane, ngauri zwine zwa khou sedzuluswa zwi vha zwi tshi tou vha khagala kha vhagudi.

                           Murahu                                             Ntha

                                             © 2004 Mamugudubi