VHUIMO HA FHASI (FOUNDATION PHASE) Murahu
MANWALWA O THEMENDELWAHO A GIREIDI DZA
MVELELO DZA U GUDA LUAMBO (OUTCOMES)
MVELELO YA U GUDA YA 1 (SO 1)- U THETSHELESA
| LUAMBO LWA HAYANI | LUAMBO LWO ENGEDZWAHO LWA U THOMA |
| U kona u thetshelesa ha vhagudi hu ita uri vha wane mafhungo, vha fhindule
nga ndila yo teaho, vha senguluse masia o fhambanaho a vhutshilo na uri vha
diphine. Vhagudi vha tea u bveledza na u shumisa vhutsila ha u thetshelesa vhune vha da naho tshikoloni - tshipikwa hu u hulisa vhutsila havho ha u amba, u vhala, u lavhelesa, u thetshelesa na u nwala. Ndi nga u thetshelesa hune vhagudi vha swikela ngudo na u kona u vhumba vhushaka na vhukonani. Ndi nga u thetshelesa hune vhagudi vha engedza ndivho ya luambo lwavho, vha dovha hafhu vha vha na ndivho ya luambo na mvelele dza dzinwe tshaka. |
U kona u thetshelesa ha vhagudi hu ita uri vha wane mafhungo, vha fhindule
nga ndila yo teaho, vha senguluse masia o fhambanaho a vhutshilo na uri vha
diphine. Luambo lwo engedzwaho lu re kha maimo a vhudi lu tea u thetsheleswa vhukuma nga vhagudi. U thetshelesa havho hu disa mveledziso ya vhutsila ha nyambo dzinwe dzothe.
|
MVELELO YA U GUDA YA 2 (SO2) - U AMBA
| LUAMBO LWA HAYANI | LUAMBO LWO ENGEDZWAHO LWA U THOMA |
| Nga u amba vhagudi vha a kona u davhidzana vhe na vhudifhunduleli na vhukoni
nga luambo masiani o fhambanaho a vhutshilo. Vhukoni ha vhagudi ha vhudavhidzani vhu fanela u shumiswa nga ndila ine ya vha na mvelele ya nyambo dzo fhambanaho. Ndi hune vhagudi vha divha uri matshilisano na vhune zwi diswa nga u tanganelana ha dzinyambo. Vhagudi vha tea hafhu u guda u davhidzana na vhathu vha re na thaidzo ya u amba na u pfa. Izwo vha tea u zwi ita nga u sumbedza thonifho kha thodea dza avho vhathu |
Nga u amba vhagudi vha a kona u davhidzana vhe na vhudifhunduleli na vhukoni
nga luambo masiani o fhambanaho a vhutshilo. Vhagudi vha fanela u shumisa ndila dzo leluwaho dza u amba nga luambo lwo engedzwaho.Ndi hune vha davhidzana, vha buda mvelele na mikano ya luambo. Vhagudi vha pfumisa vhune na matshilisano nga u guda nga tshenzhemo ndivho ya nyambo nnzhi.
|
MVELELO YA U GUDA YA 3 (SO3) - U VHALA NA U SEDZULUSA
| LUAMBO LWA HAYANI | LUAMBO LWO ENGEDZWAHO LWA U THOMA |
| U kona u vhala na u sedzulusa ha vhagudi hu ita uri vha wane mafhungo, vha
diphine, vha fhindule nga ndila ya u sengulusa vhudi, mvelelo na u nyanyulea kha
manwalwa. U vhalela u pfesesa ndi zwithu zwa vhuthogwa vhukuma. Ndivho iyi i tea u tikedzwa nga thekiniki na maitele a thusaho vhagudi kha u vhala nga vhuronwane. Luambo, u guda u nwala kha u diphina na kha u guda nga ha shango zwi bveledzwa nga u vha hone ha u vhala - u vhala ho angaredzaho manwalwa a vhonalaho na mazhendedzi a mafhungo o fhambanaho. |
U kona u vhala na u sedzulusa ha vhagudi hu ita uri vha wane mafhungo, vha
diphine, vha fhindule nga ndila ya u sengulusa vhudi, mvelelo na u nyanyulea kha
manwalwa. Ndi u vhala hune ha bveledzisa luambo, ha ita uri ri gude u nwala, ha dovha hafhu ha ita uri ri kone u diphina musi ri tshi khou guda nga zwa lifhasi. Vhutsila ha u guda na u funza dzinwe nyambo zwi diswa nga u vhala mafhungo a dzenedzo nyambo.
|
MVELELO YA U GUDA YA 4 (SO4) - U NWALA Ntha
| LUAMBO LWA HAYANI | LUAMBO LWO ENGEDZWAHO LWA U THOMA |
| Vhagudi vha kona u nwala tshaka dzo fhambanaho dza mafhungo ngoho na a
khumbulelwa hu u itela uri vha vhe na ndivho kha zwithu zwo fhambanaho. Vhuimoni uvhu ha fhasi vhagudi vha shuma vho livha kha mvelelo ya u nwala. Ndi hune vha guda uri u nwala hu dzhia zwine zwa ambwa, na uri ndi vhone vhane vha nwalaho zwine zwa ambwa. Zwikili zwa munwalo, u kona u rekhoda mihumbulo yavho na u vhalea hayo zwi tea u bveledzwa. Vhagudi vha tea u guda u shumisa nzulele sa mupeleto na nzudzanyo ya maipfi hu u itela uri zwe vha nwala zwi kone u pfalesa kha vhanwe vhathu. Kha ngudo dzavho vha divha uri u nwala hu katela: -u nwala ha u ranga -u vetaveta -u vusuludza -u vhalulula -u andadza
|
Vhagudi vha kona u nwala tshaka dzo fhambanaho dza mafhungo ngoho na a
khumbulelwa hu u itela uri vha vhe na ndivho kha zwithu zwo fhambanaho. Tshishumiswa tsha vhuthogwa kha u guda kharikhulamu yothe nga u angaredza ndi u nwala na u vhala. Arali vhagudi vha tshi khou tea u guda manwe masia a u guda nga luambo lwo engedzwaho, u guda u nwalwa zwavhudi nga lwonolwo luambo zwi vha zwa ndeme vhukuma
|
MVELELO YA U GUDA YA 5 (SO5) - U HUMBULA NA U NEA MUHUMBULO Ntha
| LUAMBO LWA HAYANI | LUAMBO LWO ENGEDZWAHO LWA U THOMA |
| Nga u kona u shumisa luambo ha vhagudi, vha swika hune vha kona humbula, u
nea muhumbulo, u swikela maitele na u shumisa mafhungo musi vhe ngudoni dzavho. Tshipida tsha zwitenwa zwothe zwa u guda luambo ndi hone vhutsila vhu vhonalaho kha ino mvelelo. Tshipikwa tsha uri izwi zwi vhonale sa mvelelo dzo fhambanaho na dzinwe ndi u itela u sumbedza zwa ndeme kha u bveledza luambo ho sedziwa kharikhulamu yothe. Nyambo, vhunga dzi tshi ita uri vhagudi vha kone u guda dzinwe thero dzothe, dzi taluswa sa Sia la u guda la u thoma. Tshumiswa dza luambo dza u humbula na u nea muhumbulo dzi tea u bveledzwa, u khwathiswa na u pfumbiswa nga vhadededzi. Vhutsila uvhu vhu tea u shumiswa nga vhagudi kha masia othe a u guda.
|
Nga u kona u shumisa luambo ha vhagudi, vha swika hune vha kona humbula, u
nea muhumbulo, u swikela maitele na u shumisa mafhungo musi vhe ngudoni dzavho. Afha ndi hune vhagudi vha thoma u pfesesa zwitenwa na u guda vhutsila na ndila kha u humbula na u wana mafhungo masiani manwe avho a u guda. Arali vhagudi vha tshi khou tea u guda manwe masia a u guda nga luambo lwo engedzwaho, u guda u humbula na u nea muhumbulo zwavhudi nga lwonolwo luambo zwi vha zwa ndeme vhukuma.
|
MVELELO YA U GUDA YA 6 (SO6) - TSHIVHUMBEO TSHA LUAMBO NA KUSHUMISELE Ntha
| LUAMBO LWA HAYANI | LUAMBO LWO ENGEDZWAHO LWA U THOMA |
| Vhagudi vha nga kona u sika mafhungo na u a talutshedza, vha tshi koniswa nga
vhutsila ha u shumisa maipfi, mibvumo na luambo (grammar). Zwine vhagudi vha ita ndi u thoma u guda luambo. Izwi vha zwi swikela nga u bveledza luambo lwo kovhekanyaho kha u amba nga ha luambo, sa u shumisa matheme. Izwi zwi thusa kha u haseledza na u humbula nga ha izwo zwithu uri fhungo tswititi li vhumbwa na u khethekanywa hani na uri maipfi a peletwa hani. |
Vhagudi vha nga kona u sika mafhungo na u a talutshedza, vha tshi koniswa nga
vhutsila ha u shumisa maipfi, mibvumo na luambo (grammar). Luambo lu fhatwa nga divhaipfi na girama. Uri hu vhe na vhueleli kha luambo ndi nthani ha divhaipfi. Divhaipfi i tea u vha tshone tshithu tsha u thoma u bva kha gireidi ya R u swika mafheloni a gireidi ya 9, hu u itela uri vhagudi vha kone u bveledza maimo a vhukoni kha luambo lwa hayani na lwo engedzwaho.
|